Skip to main content
เครือข่ายห้องสมุดดิจิทัลประเทศไทย logo
  • หน้าหลัก
  • ประชาสัมพันธ์
  • บล็อก
Advance Search
How To

ผ้า เป็นเสมือนสิ่งสะท้อนวิถีชีวิตของผู้ทอ ที่บอกเล่าความคิด ความเชื่อ จินตนาการ วิถีชีวิต ผ่านเส้นด้าย ลวดลาย และ ชนิดของผ้า อย่างคงเอกลักษณ์งดงามเฉพาะถิ่นทั่วทุกภาคของประเทศ ซึ่งในชนบทงานทอผ้าถือเป็นหน้าที่ของผู้หญิง และเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่สำคัญของคนไทย

Home

ผ้าไทย

ประวัติศาสตร์ผ้า

  • รวม link ความรู้เกี่ยวกับผ้าไทย, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    รวม link ความรู้เกี่ยวกับผ้าไทย, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    พิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร แนะนำความรู้เกี่ยวกับผ้าไทย เริ่มตั้งแต่วิวัฒนาการของผ้า, ยุคสมัยของผ้า, ประเภทของผ้า ไปจนถึงภาพรวมการทอผ้าในประเทศไทย


  • ผ้าไทย, ข้อมูลจากสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่ม 15

    ผ้าไทย, ข้อมูลจากสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่ม 15

    สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่ม 15 เรื่อง ผ้าไทย เล่าถึง ผ้าไทยในบันทึกสำคัญๆ, บทบาทของผ้าไทยในแต่ละยุคสมัย อาทิ ในอาณาจักรล้านนา, สมัยสุโขทัย, สมัยกรุงศรีอยุทธยา, สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ รวมถึงจะพาเราไปรู้จักย่านขายผ้าในกรุงศรีอยุธยา, พระราชบัญญัติว่าด้วยการแต่งกาย, ผ้าม่วง, การแต่งกายของหญิงชาววัง พร้อมทั้งมีภาพประกอบคำอธิบายลักษณะของผ้าไทยแต่ละชนิด เช่น ผ้าขาวม้า, ผ้ายก, ผ้าปักไทย, ผ้าเขียนทอง, ผ้ามัดหมี่ เป็นต้น

การแต่งกายของคนไทย

  • เครื่องนุ่งห่มในวิถีไทย, ข้อมูลจากเว็บไซต์สืบสานความเป็นไทย ของบริษัทไทยประกันชีวิต จำกัด

    เครื่องนุ่งห่มในวิถีไทย, ข้อมูลจากเว็บไซต์สืบสานความเป็นไทย ของบริษัทไทยประกันชีวิต จำกัด

    เชื่อม link ไปยังข้อมูลสืบสานความเป็นไทย ของบริษัทไทยประกันชีวิต จำกัด ที่กล่าวถึงเครื่องนุ่งห่มในวิถีไทย และมีเนื้อหาเกี่ยวกับผ้าไทยครบทั้ง 4 ภาค อาทิ ลวดลายบนพื้นผ้า : ศิลปะผสานภูมิปัญญาไทย, ผ้าและเครื่องนุ่งห่มชาวบ้าน, ผ้าและเครื่องนุ่งห่มพื้นบ้านภาคเหนือ, ผ้าและเครื่องนุ่งห่มพื้นบ้านภาคกลาง, ผ้าและเครื่องนุ่งห่มพื้นบ้านภาคอีสาน, ผ้าและเครื่องนุ่งห่มพื้นบ้านภาคใต้, วิวัฒนาการเครื่องนุ่งห่มในวิถีไทย เป็นต้น

  • การแต่งกายของคนไทย ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    การแต่งกายของคนไทย ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    เว็บไซต์ของพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร มุ่งเน้นให้ความรู้เรื่องการแต่งกายของชาวไทยในภาคเหนือ อาทิ ชนเผ่ากะเหรี่ยง, เผ่าม้ง, เผ่าเมี่ยน, เผ่าอาข่า, เผ่าลีซอ, ชาวพวนหาดเสี้ยว สุโขทัย, กลุ่มเชื้อสายลาวคั่ง หรือลาวครั่ง, กลุ่มไททรงดำ รวมไปถึงมีเนื้อหาแนะนำการแต่งกายในภาคใต้

  • การแต่งกายชนเผ่า ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ชาวเขาออนไลน์ มูลนิธิกระจกเงา

    การแต่งกายชนเผ่า ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ชาวเขาออนไลน์ มูลนิธิกระจกเงา

    แนะนำการแต่งกายที่มีเอกลักษณ์เฉพาะของพี่น้องชนเผ่าภาคเหนือ อาทิ กะเหรี่ยง, ชนเผ่าม้ง, ชนเผ่าเมี่ยน(เย้า), ชนเผ่าลาหู่, ชนเผ่าลาหู่ - ลาหู่แชแล, ชนเผ่าลีซู, ชนเผ่าอาข่า

  • การแต่งกายมอญ ข้อมูลจาก http://www.monstudies.com

    การแต่งกายมอญ ข้อมูลจาก http://www.monstudies.com

    การแต่งกายของชาวไทยเชื้อสายมอญ โดยเสื้อผ้าสตรีชาวมอญจะมีความปราณีตงดงามกว่าชาย หญิงมอญนิยมเกล้าผมมวย มีการแต่งกายที่แตกต่างกันเล็กน้อยระหว่างหญิงสาวที่ยังโสดกับหญิงที่แต่งงานแล้ว

  • ภาพชุดประจำชาติของไทย (ชุดไทยพระราชนิยม) 8 ชุด ข้อมูลจากเว็บไซต์ซิลด์ไทยแลนด์ดอทคอม

    ภาพชุดประจำชาติของไทย (ชุดไทยพระราชนิยม) 8 ชุด ข้อมูลจากเว็บไซต์ซิลด์ไทยแลนด์ดอทคอม

    เป็นภาพชุดประจำชาติของไทย (ชุดไทยพระราชนิยม) จำนวน 8 ชุดด้วยกันคือ ชุดไทยเรือนต้น, ชุดไทยจิตรลดา, ชุดไทยอมรินทร์, ชุดไทยบรมพิมาน, ชุดไทยจักรี, ชุดไทยดุสิต, ชุดไทยจักรพรรดิ์ และชุดไทยศิวาลัย

ผ้าทอไทย 4 ภาค

  • ภาพรวมการทอผ้าในประเทศไทย, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    ภาพรวมการทอผ้าในประเทศไทย, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    ข้อมูลของการทอผ้าในแต่ละภูมิภาคของไทย อาทิ การทอผ้าในภาคเหนือแถบล้านนาไทย, การทอผ้าในภาคเหนือตอนล่างและภาคกลาง, การทอผ้าในภาคอีสาน และการทอผ้าในภาคใต้

  • ผ้าไทย 4 ภูมิภาค , ข้อมูลจากเว็บไซต์ฅนไทยดอทคอม

    ผ้าไทย 4 ภูมิภาค , ข้อมูลจากเว็บไซต์ฅนไทยดอทคอม

    เป็นภาพประกอบเนื้อหาสั้นๆ ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ โดยแนะนำผ้าพื้นบ้านไทยทั้ง 71 จังหวัด

  • ผ้าทอภาคเหนือ 11 จังหวัด, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    ผ้าทอภาคเหนือ 11 จังหวัด, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    รวมข้อมูลเกี่ยวกับผ้าทอของคนไทยภาคเหนือ 11 จังหวัด คือ ผ้าเมืองน่าน, ผ้าเมืองแพร่, ผ้าเมืองอุตรดิตถ์, ผ้าเมืองสุโขทัย, ผ้าเมืองตาก, ผ้าเมืองพิษณุโลก, ผ้าเมืองกำแพงเพชร, ผ้าเมืองเพชรบูรณ์, ผ้าเมืองพิจิตร, ผ้าเมืองนครสวรรค์ และผ้าเมืองอุทัยธานี โดยจะแนะนำให้รู้จักกับผ้าพื้นเมืองที่มีชื่อเสียง, เอกลักษณ์ของลวดลาย, ลักษณะการใช้งาน, แหล่งในการทอผ้า เป็นต้น

  • ฐานข้อมูลผ้าไทยครั่ง, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    ฐานข้อมูลผ้าไทยครั่ง, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    รวมภาพและข้อมูลผ้าไทยครั่ง จากฐานข้อมูลผ้าไทยครั่ง พิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

  • ผ้าไทย เชื่อม link ไปยังข้อมูลภูมิแผ่นดินไทยของบริษัทไทยประกันชีวิต จำกัด

    ผ้าไทย เชื่อม link ไปยังข้อมูลภูมิแผ่นดินไทยของบริษัทไทยประกันชีวิต จำกัด

    เชื่อม link ไปยังข้อมูลสืบสานความเป็นไทย ของบริษัทไทยประกันชีวิต จำกัด ที่กล่าวถึงผ้าทอไทยทั้ง 4 ภูมิภาค เช่น ผ้าไทยถิ่นต่างๆ, ผ้าทอเมืองเหนือ, ผ้าไทยอีสาน, ผ้าทอเขตอีสานเหนือและอีสานกลาง, ผ้าทอเขตอีสานใต้, ผ้าไทยภาคกลาง, ผ้าไทยภาคใต้ เป็นต้น

ประเภทของผ้าทอไทย

  • ประเภทของผ้าทอไทย, ข้อมูลจากซิลด์ไทยแลนด์ดอทคอม

    ประเภทของผ้าทอไทย, ข้อมูลจากซิลด์ไทยแลนด์ดอทคอม

    ผ้าทอไทยสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ ผ้าทอที่แบ่งตามวัตถุดิบที่ใช้ ได้แก่ ฝ้ายและไหม และผ้าทอที่แบ่งตามกรรมวิธีในการทอ ได้แก่ ผ้ามัดหมี่ ผ้าจก ผ้าขิด ผ้าแพรวา ผ้ายกดอก เป็นต้น

กระบวนการทอผ้า

  • วัฒนธรรมการทอผ้าของกลุ่มชนต่างๆ, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    วัฒนธรรมการทอผ้าของกลุ่มชนต่างๆ, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    สะท้อนวัฒนธรรมที่หลากหลายผ่านวิธีการทอผ้าของชนกลุ่มต่างๆในประเทศไทย อาทิ การผ้าทอของชาวล้านนา, ผ้าทอของลาวพวน, ผ้าทอของลาวคั่งและลาวกา, ผ้าทอลาวภาคอีสาน, ผ้าทอลาวภาคกลาง และผ้าทอภาคใต้

  • กระบวนการทอผ้า, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    กระบวนการทอผ้า, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    ขั้นตอนและวิธีการทอผ้า เริ่มตั้งแต่วิธีการปลูกฝ้าย, การทำเส้นฝ้าย, การย้อมสี ไปจนถึงขั้นตอนการทอผ้า

  • วิธีการทำผ้าฝ้ายแบบล้านนา

    วิธีการทำผ้าฝ้ายแบบล้านนา, ข้อมูลจากเว็บไซต์ล้านนาคดี http://lanna.mju.ac.th/ มหาวิทยาลัยแม่โจ้

    รู้จักวิธีการและขั้นตอนการทำผ้าฝ้ายของชาวล้านนา อาทิ ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับชนิดของฝ้าย, อุปกรณ์การทำเส้นด้าย, วิธีการทำฝ้ายแบบล้านนา, อุปกรณ์ในการทอผ้า, วิธีการในการทอ, ลวดลายบนผืนผ้า นอกจากนี้ยังมีความรู้เรื่องวิธีการย้อมสีธรรมชาติ เช่น หากเราต้องการด้ายสีดำ ควรนำผ้าไปย้อมผลมะเกลือ หรือหากเราอยากได้ฝ้ายสีแดง ให้ย้อมด้วยเมล็ดในผลคำแสดหรือไม้เนื้อฝางเป็นต้น

  • การทอผ้าพื้นเมือง ภูมิปัญญาท้องถิ่นเวียงสา, ข้อมูลจากเวปจาวเวียงสา

    การทอผ้าพื้นเมือง ภูมิปัญญาท้องถิ่นเวียงสา, ข้อมูลจากเวปจาวเวียงสา

    หนึ่งในภูมิปัญญาที่ชาวเวียงสาภูมิใจ คือ วิธีการทอพื้นเมืองเวียงสา, จกหม้อฮ่อม, การปักผ้าชาวเขา (เผ่าเมี้ยน), ผ้าทอโบราณ รวมถึงการทำด้าย (ตำบลน้ำมวบ) ข้อมูลจากโครงการจ้อมฮอมผญาเวียงสาไว้หื้อลูกหลาน เวปจาวเวียงสา www.wiangsa.org ของชาวน่าน

  • กรรมวิธีการทำผ้าไหมไทย, ข้อมูลจากเว็บไซต์ซิลด์ไทยแลนด์ดอทคอม

    กรรมวิธีการทำผ้าไหมไทย, ข้อมูลจากเว็บไซต์ซิลด์ไทยแลนด์ดอทคอม

    รวมความรู้เรื่องผ้าไหมและวิธีการทอผ้าไหม อาทิ ข้อมูลเกี่ยวกับไหม, อาหารของหนอนไหม, กรรมวิธีการทำผ้าไหมไทย, วิธีการทอผ้าไหม, อุปกรณ์การทอผ้าไหม ไปจนถึง แนะนำรวม link - รวมพันธุ์ไหมไทยลูกผสมที่ให้ผลผลิตสูง

  • ศิลปะการทอผ้าไทย เชื่อม link ข้อมูลจากสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่ม 21

    ศิลปะการทอผ้าไทย เชื่อม link ข้อมูลจากสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่ม 21

    เชื่อม link ไปยังข้อมูลสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่ม 21 เรื่อง ศิลปะการทอผ้าไทย ซึ่งให้ความรู้เกี่ยวกับวิวัฒนาการของการทอผ้า, วัตถุดิบในการทอผ้า, อุปกรณ์ที่ใช้ในการทอผ้า, การทอผ้าแบบพื้นเมืองในภูมิภาคต่างๆ, ลวดลายและสัญลักษณ์ในผ้าไทย รวมถึงการอนุรักษ์และสืบทอดศิลปะผ้าไทย

  • วิธีการทอผ้าขิด, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    วิธีการทอผ้าขิด, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    รวมความรู้เรื่องผ้าขิด เช่น วิธีการทอผ้าขิด, ลายผ้าขิดของกลุ่มชนต่างๆ, ผ้าลายขิดของกลุ่มไทกูยหรือส่วย เขมร, ไทยครั่ง, ไทยยวน, ผ้าลายขิดไทลื้อ และมีภาพตัวอย่างผ้าขิดให้ชมกันอีกด้วย

  • การศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่น เรื่อง หวีหูก ภูมิปัญญาคนทอผ้า จ.ศรีสะเกษ, ข้อมูลจากส่วนพัฒนาวนศาสตร์ชุมชน สำนักจัดการป่าชุมชน กรมป่าไม้

    การศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่น เรื่อง หวีหูก ภูมิปัญญาคนทอผ้า จ.ศรีสะเกษ, ข้อมูลจากส่วนพัฒนาวนศาสตร์ชุมชน สำนักจัดการป่าชุมชน กรมป่าไม้

    ส่วนพัฒนาวนศาสตร์ชุมชน สำนักจัดการป่าชุมชน กรมป่าไม้ มีงานศึกษาเรื่อง หวีหูก ภูมิปัญญาคนทอผ้า จ.ศรีสะเกษ โดยเนื้อหาจะกล่าวถึงวิธีการนำเอาทรัพยากรในท้องถิ่นมาประดิษฐ์เป็นหวีหูก เพื่อนำมาใช้ในการทอผ้าอย่างละเอียด

ลายผ้า

  • รวม link ลายผ้า, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    รวม link ลายผ้า, ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

    ลายผ้าเกิดจากอิทธิพลของพืช สัตว์ และศาสนา การสร้างสรรค์ลายยิ่งงดงามก็ยิ่งแสดงถึงฝีมือของคนทอ ซึ่งลายผ้าบางลายก็ตกทอดมาจากรุ่นสู่รุ่น บางลายก็คิดขึ้นใหม่ตามยุคสมัย เราสามารถทำความรู้จักกับลายผ้าได้มากขึ้นจากเรื่อง ความเชื่อเกี่ยวกับลายผ้าไทย, ลวดลายงูหรือนาคในผ้าไทโบราณ, ผ้าจกเมืองลองของดีเมืองแป้ และรูปลักษณ์ของลายหลักบนผ้าจกและศิลปะการปักเย็บด้วยมือของชาวไท-ยวนราชบุรี

  • ลวดลายและโทนสีผ้าไหมไทย, ข้อมูลจากซิลด์ไทยแลนด์ดอทคอม

    ลวดลายและโทนสีผ้าไหมไทย, ข้อมูลจากซิลด์ไทยแลนด์ดอทคอม

    ลวดลายและโทนสีของผ้าไหมที่นิยมทอเป็นผ้าขาวม้า, ผ้าสไบ, ผ้าโสร่ง และผ้านุ่ง

ทางทีมงานโครงการเครือข่ายห้องสมุดดิจิทัลประเทศไทย ได้ทำการรวบรวมและแนะนำแหล่งข้อมูลเรื่องผ้าจากทุกเว็บไซต์ของเครือข่ายฯ ให้เป็นแหล่งค้นคว้าข้อมูลความรู้แก่ผู้สนใจ หากท่านใดสนใจเข้าร่วมเป็นเครือข่าย หรือมีข้อมูลเกี่ยวกับผ้าไทยต้องการจะเผยแพร่ หรือมีคำแนะนำ ขอความกรุณาติดต่อมายังโครงการเครือข่ายห้องสมุดดิจิทัลประเทศไทย และหากผู้ใช้ท่านใดมีความสนใจนำข้อมูลเหล่านี้ไปใช้ กรุณาอ้างอิงแหล่งที่มาจากต้นฉบับเพื่อให้เกียรติเจ้าของข้อมูล (ใช้เพื่อการศึกษา ไม่ใช้เพื่อการค้า)

บทบาทของผ้า

ผ้าไทย
ภาพผ้าไททรงดำ จากพิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร

ผ้า  เป็นเครื่องใช้ที่สำคัญของมนุษย์ ผ้ามีบทบาทเป็นทั้งเครื่องแต่งกายที่ทั้งนุ่งห่มเพื่อความอบอุ่นของร่างกาย และเพื่อประดับให้สวยงาม มีการนำผ้ามาทำเป็นของใช้ เช่น ย่ามของชาวไทยยวน ที่นอน หรือผ้าห่มของชาวไทครั่ง 

เป็นตัวแทนของความเชื่อความศรัทธา เช่น วัฒนธรรมการใช้ผ้าห่อคัมภีร์ของชาวไทยลื้อเช่นเดียวกับผ้าห่อธรรมใบลานของชาวน่าน หรือใช้ประดับในพิธีกรรม ดังเช่น ตุงของชาว จ.เชียงราย ที่ใช้เป็นพุทธบูชาและเครื่องนำพาไปสู่สวรรค์ แทนสัญลักษณ์เพื่อจำแนกเพศ วัย อย่างที่ชาวกะเหรี่ยงสะกอบอกใบ้ให้รู้ว่าชายหนุ่มหรือหญิงสาวคนใดที่แต่งงานแล้วหรือยังโสด

ในอดีต ผ้ายังเป็นเครื่องบ่งบอกวรรณะของคนในสังคม ซึ่งได้แก่ ผ้าสำหรับคนธรรมดา ผ้าสำหรับเจ้านาย และผ้าสำหรับพระสงฆ์ ทั้งความงามและความหมายทำให้การทอผ้าถูกยกย่องให้เป็นงานหัตถศิลป์ ภูมิปัญญามรดกตกทอดที่ปู่ย่าตายายมอบไว้ให้ลูกหลาน

  • ศูนย์ข้อมูล สสส.
  • หมอชาวบ้าน
  • สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (สวทช)
  • HSRI Knowledge Bank
  • ศาตราจารย์ระพี สาคริก
  • ปรีดี-พูนศุข พนมยงค์
  • กุหลาบ สายประดิษฐ์
  • ป๋วย อึ๊งภากรณ์
  • ChangeFusion
  • โอเพ่นดรีม
  • Creative Commons License
  • เกี่ยวกับเรา
  • นโยบายลิขสิทธิ์
  • ร่วมเป็นเครือข่ายห้องสมุดดิจิทัลกับเรา